Κυριακή, 6 Δεκεμβρίου 2009

ΕΘΙΜΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ συνέχεια......

ΚΑΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΙ

Λέγανε οι γιαγιάδες τα παλιά χρόνια στα εγγονάκια τους για να κάθονταν ήσυχα ότι κάθε νύχτα του Δωδεκαήμερου στους δρόμους του χωριού και στα χαλάσματα κυκλοφορούσαν οι Καλικάντζαροι.
Τι ήταν λοιπόν αυτοί οι καλικάντζαροι ; Όπως έλεγαν οι παλιές γιαγιάδες, ήταν αερικά, ξωτικά, τους φαντάζονταν σαν κάτι μαυριδερά , ψηλά και κοκαλιάρικα κακάσχημα όντα, κάτι μεταξύ ζώου και ανθρώπου και που συνέχεια , όλη την ώρα, χοροπηδούσαν γκρινιάζοντας, φωνάζοντας και τραγουδώντας.
Όλο το χρόνο βρίσκονταν κάτω από τη γη, στον κάτω κόσμο και ζήλευαν τον απάνω κόσμο.

Γι αυτό λοιπόν ,άλλοι με πριόνια , άλλοι με τσεκούρια κι άλλοι με μπαλτάδες έβαζαν όλη τη δύναμή τους να κόψουν τους στύλους, που πάνω σε αυτή στηριζόταν η γη και να την κάνουνε να βουλιάξει.
Όταν έφτανε το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων , από φόβο μη βουλιάξει η γη και τους πλακώσει , έφευγαν κι ανέβαιναν στον απάνω κόσμο , στη γη , για να τυραννήσουν τους ανθρώπους που θα έβρισκαν μπροστά τους.
Έτσι λοιπόν οι καλικάντζαροι το Δωδεκαήμερο γύριζαν στους δρόμους , ανέβαιναν στα κεραμίδια και καμιά φορά , όπως λέγανε, έμπαιναν από την καμινάδα του τζακιού σε σπίτια που δεν τα είχαν θυμιατίσει οι νοικοκυραίοι τους.
Γι αυτό , για καλό και για κακό , εκείνες τις ημέρες φροντίζανε να φράζουν τις τρύπες των τζακιών με πανιά. Ακόμα καίγανε λιβάνι σε θυμιατό κοντά στο τζάκι, γιατί οι καλικάντζαροι δεν άντεχαν αυτή τη μυρωδιά.

ΡΑΓΚΟΥΤΣΑΡΙΑ - ΕΘΙΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ
Στα Ραγκουτσάρια, το παραδοσιακό καρναβάλι που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στην Καστοριά 6-8 Ιανουαρίου, οι κάτοικοι μεταμφιέζονται και φορούν απαραιτήτως μάσκες.
Οι μάσκες αυτές έχουν συμβολικό χαρακτήρα, αφού η όψη τους είναι τρομακτική και αποσκοπούν στο να ξορκίσουν το κακό από την πόλη. Οι μασκαράδες έχουν τη συνήθεια να ζητιανεύουν από τον κόσμο την ανταμοιβή τους που διώχνουν τα κακά πνεύματα. Από αυτή τη συνήθεια, άλλωστε, πηγάζει και το όνομα της γιορτής. Έχει τις ρίζες της στη λέξη rogatores που σημαίνει: ζητιάνοι.
Άνδρες και γυναίκες, μικροί και μεγάλοι δεν διστάζουν να μασκαρευτούν και να ξεχυθούν στους δρόμους της Καστοριάς, αναστατώνοντας την πόλη με χορούς και τραγούδια.
Κέφι και σαματάς κυριαρχούν παντού ενώ η πόλη αντηχεί από τα όργανα και τις παραδοσιακές μελωδίες καθώς οι κάτοικοι, μπουλούκια που εμφανίζονται από παντού με τα όργανά τους, κατευθύνονται προς το κέντρο της πόλης. Με τη φροντίδα του δήμου Καστοριάς, πραγματοποιούνται πολλές εκδηλώσεις ενώ η γιορτή κορυφώνεται την τρίτη ημέρα – την επονομαζόμενη και Πατερίτσα – οπότε και βραβεύεται η καλύτερη μεταμφίεση.

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ ΣΤΗ ΔΡΑΜΑ
Οι μέρες των Θεοφανίων συνοδεύονται με πλούτο εκδηλώσεων και δρωμένων, όπου κυριαρχούν οι μεταμφιέσεις και μαζί με αυτές κουδούνια, τραγούδια, χοροί, παραστάσεις ευρηματικές και αναπαραστάσεις ποικίλες.
Ο Βώλακας, αλλά και άλλα χωριά όπως η Καλή Βρύση, το Μοναστηράκι, ο Ξηροπόταμος, η Πετρούσα και οι Πύργοι γίνονται τις μέρες αυτές το επίκεντρο θεαματικών παραδοσιακών γιορτασμών με έντονο Διονυσιακό χαρακτήρα. Οι γιορτές πραγματοποιούνται από τις 5 μέχρι τις 8 Ιανουαρίου.
Οι μεταμφιεσμένοι φορούν βαριά κουδούνια. Συμπρωταγωνιστές στο δρώμενο είναι οι "Τσολιάδες" με την εθνική φορεσιά και οι "Γκιλίγκες" με την τοπική γυναικεία φορεσιά. Όλοι μαζί, με λύρες και νταϊρέδες, γυρίζουν στα σπίτια του χωριού, δίδοντας και παίρνοντας ευχές. Ακολουθεί το απόγευμα τρανός κοινοτικός χορός στην πλατεία του χωριού, μιμητικό όργωμα και εικονική σπορά που φανερώνουν τον σκοπό του δρώμενου.

Η ΚΑΜΗΛΑ

Στην Γαλάτιστα Χαλκιδικής για να γιορτάσουν τον αγιασμό των υδάτων στολίζουν μια καμήλα. Έξι άνδρες μπαίνουν κάτω από το ομοίωμα της καμήλας και βαδίζουν ρυθμικά - ή χορεύουν - κουνώντας κουδούνια τα κουδούνια που φέρουν στο λαιμό τους τραγουδώντας.
Της καμήλας προηγούνται με τη συνοδεία οργάνων οι τζουμαλαροί, οι οποίοι κρατώντας το φλάμπουρο, χορεύουν και ξεσηκώνουν το χωριό. Η γιορτή της καμήλας ολοκληρώνεται στις 7 Ιανουαρίου με την τέλεσή ενός εικονικού γάμου, στον οποίο όλους τους ρόλους αναλαμβάνουν οι άνδρες.
Το συγκεκριμένο έθιμο έχει ξεκινήσει από ένα πραγματικό περιστατικό, την απαγωγή μιας κοπέλας στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο αγαπημένος της για να την πάρει πίσω έστησε για αντιπερισπασμό ένα γλέντι και έφτιαξε ένα ομοίωμα καμήλας, κάτω από το οποίο κρύφτηκε ο ίδιος και οι φίλοι του, μπήκαν στο σπίτι των απαγωγέων και πήραν πίσω την κοπέλα.

ΟΙ ΑΡΑΠΗΔΕΣ


Οι αράπηδες είναι μια εθιμική παράσταση - ένα δρώμενο - που αναβιώνει σε χωριά της Καβάλας και της Δράμας όπου κυριαρχούν η υπερβολή, το μαγικό και το λατρευτικό στοιχείο, με συμμετοχή των κατοίκων της περιοχής.
Είναι ένα δωδεκαήμερο μεταμφιέσεων από 25/12 έως 6/1.
Σύμφωνα με την παράδοση, οι αράπηδες ήταν άνδρες που πολέμησαν στο πλευρό του Μεγαλέξανδρου και με τους αλαλαγμούς τους κατάφεραν να διώξουν τους ελέφαντες των Ινδών αντιπάλων.
Ακολουθώντας αυτή την παράδοση, οι σύγχρονοι αράπηδες ντύνονται με προβιές και ζώνονται κουδούνια και διώχνουν τους καλικάτζαρους και τα κακά πνεύματα από το χωριό, με τον ίδιο τρόπο που οι πρόγονοι τους έδιωξαν τους ελέφαντες.
Μαύρες κάπες, δέρματα ζώων, μάσκες, κουδούνια και θόρυβοι, στάχτες και σταχτώματα, χοροί και αγερμοί ( κεράσματα), αναπαράσταση οργώματος και σποράς, πλούσιο φαγοπότι και ευχές, επιδιώκουν να επενεργήσουν στην καρποφορία της φύσης.
Σκοπός τους είναι η εξασφάλιση της καλοχρονιάς ( υγεία, πλούσια γεωργική σοδιά και κτηνοτροφική παραγωγή).

Συνεχίζεται .....

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ΕΠΙΛΕΞΑΤΕ ΘΕΜΑ - Ετικέτα